На 16 и 17 октомври 2026 година, Институтот за европска политика (ЕПИ) го организираше првиот модул за обука во рамките на проектот „Decode the EU – Communicating EU policies together“ во Струмица. Дводневната работилница собра 10 новинари од различни медиуми, со цел да се зајакне аналитичкото известување засновано на докази за процесот на пристапување на Северна Македонија во ЕУ.
Програмата има за цел да го надмине простото пренесување на соопштенијата за јавност од институциите преку оспособување на новинарите за суштинско разбирање на институциите на ЕУ, правната рамка (acquis communautaire) и секторските политики.
Разбирање на функционирањето на ЕУ, правните рамки и проверката на факти
Првиот ден започна со вовед во целите на проектот и менторската програма. Учесниците дискутираа како прецизно да ги разликуваат изјавите на Европската комисија, Европскиот совет, Советот на ЕУ и Европскиот парламент, учејќи да го разликуваат општиот политички дискурс од правно обврзувачките одлуки. Во рамките на друга сесија беа појаснети редовната законодавна постапка, практичните разлики меѓу регулативите, директивите и одлуките на ЕУ, како и начинот на кој законодавството на ЕУ — од антикорупциски стандарди до дигитални пазари и иницијативи за зелена транзиција — директно влијае врз земјите кандидатки уште пред полноправното членство.
Попладнето беше посветено на практични истражувачки вештини. Новинарите работеа директно со официјални дигитални извори, вклучувајќи ги EUR-Lex, EC Newsroom, Eurostat и анализите на Истражувачката служба на Европскиот парламент (EPRS). Денот заврши со разгледување на медиумската етика, механизмите за проверка на факти во борбата против дезинформациите и практичната примена на Акцискиот план за родова еднаквост на ЕУ (GAP III) со цел отсликување на родовата перспектива во реформските процеси.
Динамика на пристапувањето: „Темелите“ и иднината на проширувањето
Вториот ден фокусот се префрли на механизмите и политичката реалност на процесот на проширување. Сесиите детално ја анализираа ревидираната методологија за пристапување од 2020 година, фокусирајќи се на Кластер 1 („Темели“) — кој ги опфаќа Поглавјето 23 (Правосудство и темелни права), Поглавјето 24 (Правда, слобода и безбедност), реформата на јавната администрација и функционирањето на демократските институции. Учесниците анализираа зошто напредокот во Кластер 1 го одредува темпото на сите останати преговарачки поглавја. Групата исто така анализираше нон-пејпери и дебатираше за концептот на фазно пристапување, дискутирајќи дали етапната интеграција претставува одржлив поттик за реформи или ризик од продолжена неизвесност.
Евалуациите пополнети од страна на учесниците потврдуваат дека обуката ги оспособи со конкретни алатки за истражувачко известување за ЕУ. Следните циклуси ќе го надоградат овој моментум преку обезбедување напредни, практични модули фокусирани на најновите извештаи на Европската комисија за земјата и студии на случај за конкретни национални реформски пречки.
Оваа обука беше подготвена со финансиска поддршка од Шведска преку проектот „Поддршка за европската интеграција на Северна Македонија“, имплементиран од Канцеларијата на Обединетите нации за проектни услуги (УНОПС). Содржината на оваа обука е единствена одговорност на Институтот за европска политика (ЕПИ) и на никаков начин не може да се смета дека ги одразува ставовите на Шведска и УНОПС.
